Dwujęzyczność zamierzona – jak nauczyć dziecko niemieckiego w domu?
Czy można wychowywać dziecko z językiem niemieckim, jeśli mieszkacie w Polsce, a niemiecki nie jest językiem ojczystym żadnego z rodziców?
Tak właśnie działa dwujęzyczność zamierzona – rodzic świadomie decyduje, że drugi język będzie częścią codzienności dziecka.
Nie oznacza to jednak, że od jutra musisz mówić do dziecka wyłącznie po niemiecku. Nie ma też jednej metody, która sprawdzi się w każdej rodzinie.
Możesz mówić po niemiecku przez większość dnia, wybrać konkretne sytuacje, w których przechodzicie na niemiecki, czytać niemieckie książki, bawić się po niemiecku, znaleźć niemieckojęzyczną opiekunkę albo połączyć kilka różnych sposobów.
Najważniejsze jest stworzenie dziecku regularnego i naturalnego kontaktu z żywym językiem.
Z tego artykułu dowiesz się:
- czym jest dwujęzyczność zamierzona,
- czym różni się od dwujęzyczności naturalnej,
- czy polski rodzic może wychowywać dziecko z językiem niemieckim,
- czy trzeba mówić po niemiecku perfekcyjnie,
- czym jest metoda OPOL (One Parent, One Language),
- jakie są inne sposoby wprowadzania niemieckiego niż OPOL,
- czy można mówić po niemiecku tylko w określonych sytuacjach,
- jak wykorzystać codzienne rutyny, zabawę i książki,
- co zrobić, jeśli dziecko rozumie niemiecki, ale odpowiada po polsku,
- czy mieszanie polskiego i niemieckiego jest normalne,
- czy bajki po niemiecku wystarczą,
- jak zwiększać kontakt dziecka z niemieckim poza domem,
- jak zacząć, jeśli do tej pory w domu mówiliście wyłącznie po polsku.
Dwujęzyczność naturalna a dwujęzyczność zamierzona – jaka jest różnica?
W dwujęzyczności naturalnej dwa języki wynikają z sytuacji życiowej dziecka.
Przykładowo:
mama jest Polką, tata Austriakiem, a każde z nich rozmawia z dzieckiem w swoim języku.
Albo polska rodzina mieszka w Niemczech: w domu dziecko słyszy polski, natomiast w żłobku, przedszkolu i później w szkole funkcjonuje po niemiecku.
Kontakt z oboma językami jest więc naturalną konsekwencją otoczenia.
W dwujęzyczności zamierzonej rodzice sami tworzą sytuacje, w których pojawia się drugi język.
Jeśli mieszkacie w Polsce i chcecie wprowadzić niemiecki, trzeba zastanowić się:
Kto będzie mówił do dziecka po niemiecku? Kiedy? Jak często? W jakich sytuacjach? Skąd jeszcze dziecko będzie miało kontakt z żywym niemieckim?
I tutaj zaczyna się najciekawsza część, ponieważ możliwości jest naprawdę sporo.
Co to jest dwujęzyczność zamierzona?
Dwujęzyczność zamierzona polega na świadomym wprowadzeniu do życia dziecka języka, który nie pojawiłby się w nim w wystarczającym stopniu naturalnie.
Wyobraźmy sobie polską rodzinę mieszkającą w Krakowie. Rodzice między sobą mówią po polsku, dziecko chodzi do polskiego przedszkola, dziadkowie mówią po polsku, koledzy na placu zabaw również.
Jeśli niczego nie zmienimy, językiem dominującym dziecka będzie polski.
Rodzic może jednak świadomie zdecydować:
„Chcę, żeby niemiecki był częścią codzienności mojego dziecka”.
I zacząć budować dla niego niemieckojęzyczne środowisko.
To właśnie element zamierzenia jest tutaj kluczowy. Kontakt z niemieckim nie pojawia się sam – trzeba stworzyć mu przestrzeń.
W materiale bazowym trafnie pojawia się przy tym rozróżnienie: nie chodzi o sporadyczne puszczenie bajki czy pojedynczą lekcję, ale o regularny kontakt z językiem w powtarzalnych sytuacjach.
Czy polski rodzic może mówić do dziecka po niemiecku?
To jedno z pytań, które pojawia się najczęściej.
Niemiecki nie musi być Twoim językiem ojczystym, żebyś używała go z dzieckiem.
Nie oznacza to jednak, że poziom rodzica nie ma żadnego znaczenia.
Dziecko potrzebuje języka, którym można się naprawdę komunikować: pocieszyć, zażartować, postawić granicę, opowiedzieć, co właśnie robicie, odpowiedzieć na niespodziewane pytanie.
Dlatego zamiast zastanawiać się wyłącznie:
„Czy mój niemiecki jest wystarczająco dobry?”
warto zapytać:
„W jakich sytuacjach potrafię już swobodnie używać niemieckiego z moim dzieckiem, a jakiego języka jeszcze mi brakuje?”
I właśnie tutaj często pojawia się ciekawy problem.
Możesz mieć B2, C1, a nawet świetnie posługiwać się niemieckim zawodowo, a mimo to nie wiedzieć, jak powiedzieć:
Wydmuchaj nos.
Podciągnij rękawy.
Przysuń się do stołu.
Masz glutka pod nosem.
Nie dłub w nosie.
Uważaj, bo się przewrócisz.
Wylało ci się.
Masz drzazgę.
Otarłeś kolano.
To niekoniecznie jest język, którego uczymy się na klasycznym kursie.
A dla rodzica małego dziecka właśnie ten niemiecki staje się codziennością.
Czy trzeba mówić do dziecka tylko po niemiecku?
Nie.
To jeden z mitów, przez które część rodziców w ogóle nie zaczyna.
Myślą:
„Nie dam rady przejść całkowicie na niemiecki, więc nie ma sensu.”
Tymczasem istnieje wiele strategii wprowadzania drugiego języka. OPOL jest tylko jedną z nich.
Co więcej, system powinien być możliwy do utrzymania przez Waszą rodzinę. W przygotowanym materiale słusznie pojawia się zasada, że prosty system, który działa miesiącami i latami, jest bardziej użyteczny niż bardzo ambitny plan porzucony po kilku tygodniach.
Jak wprowadzać niemiecki dziecku? OPOL i inne metody
1. OPOL – One Parent, One Language
To prawdopodobnie najbardziej znana strategia.
One Person, One Language, czyli:
jeden rodzic/jedna osoba – jeden język.
Przykładowo mama mówi do dziecka po niemiecku, tata po polsku.
Dzięki temu niemiecki nie jest przypisany do „lekcji”, tylko do konkretnej osoby i relacji.
Nie każdemu jednak taki model odpowiada.
Jeżeli używanie niemieckiego przez cały dzień powoduje, że zaczynasz ograniczać to, co mówisz dziecku, albo nie czujesz się naturalnie w bardziej skomplikowanych sytuacjach, można zastosować inny system.
2. Niemiecki w określonych sytuacjach
To rozwiązanie szczególnie lubię w przypadku rodziców, którzy znają niemiecki, ale dopiero uczą się używać go w codzienności z dzieckiem.
Wybierasz konkretne rutyny, podczas których przechodzisz na niemiecki.
Na przykład:
rano – ubieranie się po niemiecku
Zieh die Hose an.
Steck den Fuß rein.
Jetzt den anderen.
Zieh die Hose hoch.
łazienka – po niemiecku
Wasch dir die Hände.
Krempel die Ärmel hoch.
Dreh den Wasserhahn auf.
Mach deine Hände nass.
Seif sie gut ein.
wyjście z domu – po niemiecku
Zieh deine Schuhe an.
Mach die Jacke zu.
Setz die Mütze auf.
Komm, wir gehen.
To ogromna zaleta rutyn: te same sytuacje wracają każdego dnia.
A wraz z nimi wraca ten sam język.
3. Niemiecki w określonej porze dnia
Możecie również ustalić czas, w którym niemiecki staje się językiem rodziny lub jednego z rodziców.
Na przykład:
od powrotu z przedszkola do kolacji mówimy po niemiecku.
Albo:
sobotnie poranki są po niemiecku.
Może to być nawet pół godziny dziennie.
Dla wielu rodzin taki wyraźny początek i koniec jest łatwiejszy niż próba pilnowania języka przez cały dzień.
4. Niemiecki podczas zabawy
Dla małego dziecka zabawa jest fantastycznym miejscem na język.
Budujecie wieżę:
Noch einen Stein.
Ganz oben!
Vorsicht!
Der Turm wackelt.
Oh nein! Er ist umgefallen!
Bawicie się samochodami:
Fahr los!
Stopp!
Schneller!
Das Auto fährt unter die Brücke.
Bawicie się w sklep, lekarza, gotowanie czy przedszkole.
Wtedy niemiecki przestaje być czymś, czego dziecko ma się „uczyć”.
Niemiecki jest potrzebny, żeby się bawić.
5. Książki po niemiecku
Książki są świetnym źródłem języka, ale nie musisz czytać każdej strony od pierwszego do ostatniego słowa.
Szczególnie z małym dzieckiem dużo ważniejsza może być rozmowa wokół ilustracji.
Na obrazku stoi garnek.
Możesz zapytać:
Was steht auf dem Herd?
Ein Topf oder ein Teller?
Was ist im Topf?
Ist der Topf heiß?
Darfst du ihn anfassen?
Jedna ilustracja potrafi dać więcej prawdziwej komunikacji niż przeczytanie całej strony tekstu.
I co ważne: książka nie musi być nawet po niemiecku.
Możesz wziąć polską książkę obrazkową i opowiadać o ilustracjach po niemiecku.
6. Niemieckojęzyczna opiekunka lub inny dorosły
Rodzic nie musi być jedynym źródłem języka.
Jeśli macie taką możliwość, ogromną wartość może mieć regularny kontakt z osobą, dla której niemiecki jest językiem ojczystym albo językiem, którym swobodnie posługuje się na co dzień.
Może to być:
- niania,
- lektorka,
- znajoma rodziny,
- niemieckojęzyczna grupa zabawowa,
- rodzina mieszkająca w Niemczech lub Austrii.
Dziecko zaczyna wtedy zauważać coś bardzo ważnego:
niemiecki nie jest tylko „językiem mamy”. To język, którym naprawdę można porozumiewać się z innymi ludźmi.
7. Kontakty z innymi dziećmi po niemiecku
To kolejny krok, o którym łatwo zapomnieć.
Dorosły może stworzyć dziecku świetne środowisko językowe, ale wraz z wiekiem coraz ważniejsi stają się rówieśnicy.
Dlatego warto szukać okazji do kontaktu z innymi rodzinami wychowującymi dzieci z niemieckim.
Wspólny plac zabaw, wyjazd, zajęcia czy zwykłe spotkanie mogą dać dziecku coś, czego nie zapewni nawet najlepsza aplikacja:
realny powód, żeby użyć języka.
Skorzystaj ze STARTERA szybkich reakcji z dzieckiem! "Nie wdepnij w psią kupę! Nie ciągnij go za włosy"
4 lekcje. 4 dni. 0zł
Wiem, że takie codzienne zwroty często trudno znaleźć – szczególnie, gdy chcemy mówić do dzieci po niemiecku w naturalny sposób, tak jak robią to mamy w krajach niemieckojęzycznych.
Dlatego razem z niemieckojęzyczną mamą – moją korektorką Katriną serię filmów edukacyjnych dostępnych w Deutschflix.
Mój ebook „Na placu zabaw” również się tam znajduje w bibliotece ebookó online.
⭐Zobacz lekcje WIDEO z kursu dla rodziców ⭐
– przykładowa lekcja wideo z kursu PORY ROKU i UBRANIA
